چرا اعتبار ششمین قدرت سایبری دنیا باید قربانی هکرهای سعودی شود؟

طی هفته های گذشته بروز چندین حمله هکری به وب سایتهای دولتی در ایران از سوی چند تیم مختلف هکری که مهمترین آنها یک گروه هکری سعودی بودند، منجر به آن شد که به یکباره و برای اولین بار یک شوک سایبری به کشور وارد شود. شوکی که البته دیر یا زود باید وارد میشد و چه بسا خیلی هم دیر وارد شد تا سوالاتی اساسی پیش روی افکار عمومی و مسئولان قرار بگیرد از جمله آن که چرا ششمین قدرت سایبری دنیا باید به راحتی قربانی هکرهای سعودی شود؟

به گزارش فاوانیوز از تابناک، سلسله حملات سایبری که با حمله به وب سایت مرکز آمار کشور شروع شد و تا هک وب سایتهای وابسته به وزارت خارجه نیز ادامه پیدا کرد، علیرفم آنکه شاید تبعات امنیتی حساسی را نیز به دنبال نداشت – از جمله سرقت اطلاعات حساس – اما در نوع خود جالب توجه بود و منجر به آن شد که نیاز به بازبینی ساختارهای دفاع سایبری کشور از نو و به شکلی اساسی مطرح شود.

این روزها البته هک شدن وب سایتها و دامنهها و سرقت اطلاعات تقریبا تبدیل به یک موضوع عادی و روزانه شده است و هیچ نهادی و هیچ کشوری در دنیا از شر آسیب هکرها و حملات سایبری در امان نیست. در جایی که شبکههای بزرگ اجتماعی نظیر لینکداین مورد حمله سایبری واقع میشوند و حتی مدیر عامل فیسبوک یعنی مارک زاکربرگ شخصا قربانی حمله سایبری و سرقت اطلاعات توسط هکرها میشود، نمیتوان موضوع هک شدن وب سایتهای ایرانی را یک موضوع حیثیتی به حساب آورد.

اما موضوع هک شدن وب سایتهای ایرانی از یک جهت بسیار حائز اهمیت است. در حال حاضر ایران به عنوان یکی از قدرتمندترین کشورها در حوزه سایبری شناخته میشود و قدرت هکرهای ایرانی به قدری بالا است که زیر ساختهای بسیاری از کشورها حتی ایالات متحده نیز بنا به گزارشات در مواردی تحت کنترل نیروهای سایبری ایران در آمده است.

زمانی که روزنامه فایننشیال تایمز ایران را به عنوان ششمین قدرت بزرگ سایبری در دنیا قلمداد میکند و مثال های فراوانی را از قدرت نمایی ایران هم در بحث دفاع و هم در بحث تهاجم سایبری شاهد میآورد، در این زمان است که موضوع هک شدن وب سایتهای حاکمیتی در ایران، تبدیل به یک موضوع حیثیتی میشود.

طی یک هفته گذشته تفاسیر و تعابیر زیادی در مورد این اتفاقات بدست داده شده است. عدهای از رسانهها سعی کردند تا با به رخ کشیدن قدرت سایبری ایران، سعودیها و مقامات این کشور را با تهدیدهای در لفافه مواجه کنند و عدهای دیگر هم با بردن مسئله به حاشیه وزارت ارتباطات و به ویژه مرکز ماهر را به عنوان چشم سایبری این وزارت خانه مورد شماتت قرار داده و از این فرصت برای حملهای دیگر به دولت استفاده کردند.

در عین حال مقامات مختلف ذیربط نیز در این مورد اقدام به واکنش کرده و از پلیس فتا تا سازمان پدافند غیر عامل کشور رویکردهای متفاوتی را در این زمینه اتخاذ کردند. اما واقعیت این است که هک شدن وب سایتهای دولتی و حاکمیتی در ایران از یک موضوع ریشهای نشات گرفته که عمیقا در فرهنگ اینترنتی و تکنولوژیک همه ما – اعم از کاربران به شکل انفرادی تا نهادهای بزرگ – ریشه دارد.

سوال اساسی این است که در جایی که قدرت سایبری و اشراف اطلاعاتی ما به حدی است که ما را در رده ششم قدرتهای برتر دنیا در حوزه سایبری قرار میدهند چگونه است که وی سایتهای حاکمیتی ما هنوز از ابتدائیات امنیت و محافظت به قدری دور هستند که به راحتی با هک از نوع Defacement مواجه میشوند؟ چگونه است که هنوز هم در بسیاری از نهادهای مهم کشور از سیستم عاملهای منسوخ و بدون پشتیبانی نظیر ویندوز XP استفاده میشود؟ چگونه است که با وجود چندین و چند سازمان و نهاد موازی که هر کدام خود را متولی بحث امنیت سایبری در کشور میدانند و بودجههای کلان نیز در اخیتار دارند، باید وب سایتهای دولتی نه یکبار بلکه یکی پس از دیگری در طی یک هفته مورد حمله قرار بگیرند و هیچ نهادی هم توضیح مشخصی در مورد آن نداشته باشد.

بدون شک عدم توجه به موضوع ابتداییترین اقدامات حفاظتی و امنیتی در وب سایتهای مورد حمله واقع شده، از اصلیترین دلایل این اتفاقات ناخوشایند بوده است. این موضوعی است که مرکز ماهر در اطلاعیه اخیر خود به وضوح و روشنی از آن یاد کرده است.

اطلاعیهای که مرکز ماهر منتشر کرده به این شرح است:

با توجه به حملات چند روز اخیر به بعضی از وب سایتهای عمومی که بیشتر آنها از نسخههای بروز نشده و آسیب پذیر سامانههای مدیریت محتوا استفاده کردهاند، اعمال بعضی از رویههای اولیه و پایه امنیتی میتوانست از حوادث رخ داده جلوگیری کند.

مرکز ماهر به عنوان یک نهاد تخصصی و مرجع در کشور، به دور از اطلاع رسانیهای شتابزده، ضمن تماس با مراکز و سایتهای موردحمله واقع شده و اعلام آمادگی برای ارائه مشورتهای فنی، هماهنگیهای لازم را در سطح ملی و حوزه بین المللی بخصوص مراکز CERT کشورهای عربی که محتمل است منابع آنها مورد سوء استفاده هکرها واقع شده باشد، بعمل آورده و کماکان در حال پیگیری موضوع در ابعاد مختلف است.

از این رو با توجه به تحلیلها و جمع بندیهای صورت گرفته مرکز ماهر اعلام کرد:

۱– کلیه سازمانها و شرکتهای متصل به سامانه تعاملی امن مرکز ماهر، برای دریافت بسته اجرایی فوری برای امن سازی پایه که براساس تجربیات و تحلیلهای حملات صورت گرفته، تهیه شده است، به سامانه تعاملی مراجعه کنند.

۲– در این زمینه کلیه مراکز و سازمانها که برغم اطلاع رسانیهای قبلی، هنوز به سامانه تعاملی متصل نشدهاند، باید هرچه سریعتر نسبت به عضویت اقدام کنند.

۳– به زودی گزارشی از نحوه همکاری دستگاهها با مرکز ماهر در زمینه استفاده از راهنماییها و هشدارهای ارائه شده و میزان تعامل آنها در هنگام حوادث و رخدادهای امنیتی، به نهادهای مرجع ارائه خواهد شد.

نهادینگی فرهنگ بیخیالی امنیتی در کشور

به خوبی از متن اطلاعیه مرکز ماهر مشخص است که وب سایتهای هک شده از سامانههای بروز نشده استفاده کردهاند که جای سوال دارد که چرا؟ چرا سامانهایی به اهمیت مرکز آمار و سازمان ثبت اسناد و و ب سایتهای وزارت خارجه باید تا این حد بی اهمیت باشند که حتی در مورد بروزرسانی آنها نیز سعل انگاری صورت بگیرد. چه کسی یا چه کسانی مسئول این سهل انگاری هستند؟

باز هم این همه نکته نیست. خوب که نگاه کنیم میبینیم که این نوع از بی خیالی در فرهنگ سایبری ما نهادیه است. تجربه ثابت کرده است که کاربران ایرانی به هیچ وجه موضوع امنیت اطالاعات در فضای سایبری را جدی نمیگیرند. تا جایی که گویا حتی سرقت شدن اطلاعات پست الکترونیک آنها – معمولا با این توجیه که: مگر ما چه اطلاعاتی در ایمیل خود داریم؟! – برای ایشان اهمیتی ندارد!

این نوع نگاه زمانی که در ردههای نهادی و سازمانی بالاتر دنبال شود، نتیجه آن بیشمار وب سایتهای آسیب پذیر حاکمیتی و به راحتی قابل هک، میلیاردها ریال هزینه برای عملی کردن پروژههایی نظیر شبکه ملی بدون نتیجه مقبول و منطقی، تلاشهای نافرجام برای توسل به ابزارهایی نظیر فیلترینگ بدون توجه به الزامات ریشه یابی مسئله محتوی در اینترنت و مانند آن است. ما دچار بیخیالی امنیتی در فرهنگ اینترنتی خود هستیم و رویکردهای بزن و برو ما در این حوزه به خوبی نشان میدهد که این بی خیالی نهادینه شده است.

واقعیت آن است که هک شدن وبسایت های دولتی در ایران، به هیچ وجه نشان از قدرت هکرهای سعودی ندارد. واقعیت آن است که شواهد و قرائن نشان میدهد که شرایط امنیتی اکثریت قریب به اتفاق سایتهای حاکمیتی به گونهای است که مبتدیترین هکرها نیز قادر به بازی و سرگرمی با آنها هستند. واقعیت آن است که ششمین قدرت بزرگ سایبری در دنیا، هنوز از ابتدایی ترین ابتدائیات دفاع سایبری فاصلهای بزرگ دارد. و این واقعیات به خوبی نشان میدهد که چرا باید وب سایتهای ما به راحتی یکی پس از دیگری سقوط کنند.